Onlangs waren wij aanwezig op Garden Fest in Putten: een bijzonder leuk en inspirerend evenement voor tuinliefhebbers. Een van de hoogtepunten was de korte lezing van Jaap Smit, dendroloog en groene curator bij Trompenburg Tuinen & Arboretum in Rotterdam.
Tijdens zijn lezing vertelde Jaap hoe je bomen en planten kiest die passen bij een klimaat met warmere zomers, langere droge perioden én flinke regenbuien. De belangrijkste les? Kijk niet alleen naar welke plant je mooi vindt, maar vooral naar de plek waar hij moet groeien. Daarnaast hoef je niet streng te kiezen tussen uitsluitend inheemse of exotische beplanting. Juist een goede mix zorgt voor een aantrekkelijke, gevarieerde en biodiverse tuin.
De juiste plant op de juiste plek
Dé klimaatbestendige plant bestaat eigenlijk niet. Een plant die goed tegen droogte kan, hoeft niet automatisch geschikt te zijn voor een natte plek. Kijk daarom eerst goed naar de omstandigheden in je tuin:
- Staat de plant in de zon, halfschaduw of schaduw?
- Blijft de grond lang vochtig of droogt deze juist snel uit?
- Hoeveel ruimte heeft de plant boven en onder de grond?
- Staat de plek beschut of krijgt deze veel wind?
Door bomen en planten te kiezen die van nature bij de standplaats passen, worden ze sterker en hebben ze minder verzorging nodig.
Inheems of exotisch? Kies vooral voor een goede mix
Een belangrijk onderwerp tijdens de lezing was de discussie over inheemse en niet-inheemse planten. Inheemse planten komen van nature in Nederland voor en zijn vaak waardevol voor lokale insecten en andere dieren. Ze zijn daarom een goede basis voor een natuurrijke tuin.
Dat betekent volgens Jaap Smit echter niet dat je alle exotische planten uit de tuin moet weren. Veel niet-inheemse bomen en planten zijn aantrekkelijk, sterk en soms juist goed bestand tegen warmere en drogere omstandigheden. Bovendien kunnen bloeiende soorten voedsel bieden aan bijen, vlinders en andere insecten.
De beste aanpak is daarom om te combineren. Gebruik verschillende bomen, struiken, vaste planten, siergrassen en bodembedekkers. Meng inheemse soorten met enkele mooie of sterke exotische planten. Door soorten met verschillende bloeiperioden te kiezen, is er bovendien een groter deel van het jaar voedsel beschikbaar voor insecten.
Zo ontstaat geen strenge ‘inheemse tuin’, maar een levendig en biodynamisch geheel dat ook gewoon mooi mag zijn.
Bomen geven natuurlijke verkoeling
Bomen zijn bijzonder waardevol in een klimaatbestendige tuin. Hun kroon zorgt voor schaduw en het blad helpt de omgeving door verdamping af te koelen. Plaats een boom daarom bij voorkeur op een plek waar de schaduw nuttig is, bijvoorbeeld bij een terras, zithoek of zonnige gevel.
Houd bij de keuze rekening met de uiteindelijke hoogte en breedte. Een jonge boom kan na enkele jaren veel meer ruimte innemen. Ook onder de grond heeft een boom voldoende plaats nodig om een sterk wortelstelsel te ontwikkelen.
Voor een goede start kan geschikte bomengrond worden gebruikt. Zorg daarnaast voor voldoende open grond rondom de boom, zodat regenwater en zuurstof de wortels kunnen bereiken.
Combineer planten voor droge en natte plekken
Binnen één tuin kunnen de omstandigheden sterk verschillen. Een zonnige plek naast een muur kan snel warm en droog worden, terwijl in een lager gedeelte na een regenbui juist tijdelijk water blijft staan.
Op droge en zonnige plekken passen bijvoorbeeld lavendel, salie, kattenkruid, sedum, duizendblad en verschillende siergrassen. Voor vochtigere delen kun je denken aan kattenstaart, koninginnekruid, varens en bepaalde irissoorten.
Door de tuin eerst goed te bekijken en planten per standplaats te selecteren, hoef je niet overal dezelfde oplossing toe te passen. Variatie maakt een tuin juist interessanter.
Een goede bodem helpt planten vooruit
Een luchtige bodem met voldoende organisch materiaal kan water opnemen en vasthouden. Bomen en planten kunnen daarin beter wortelen en zijn minder kwetsbaar tijdens droge perioden.
Is de grond erg arm of verdicht? Dan kun je deze vóór het planten verbeteren met bijvoorbeeld groencompost. Voor plantenbakken en andere toepassingen vind je verschillende geschikte producten in onze categorie bodemproducten.
Ook een bedekte bodem helpt. Bodembedekkers en boomschors beschermen de grond en helpen vocht langer vast te houden. Boomschors geeft borders bovendien een natuurlijke en verzorgde uitstraling.
Geef regenwater ruimte in de tuin
Bij een hevige bui valt in korte tijd veel water. Het is daarom slim om regenwater waar mogelijk in de tuin op te vangen en geleidelijk in de bodem te laten zakken. Dat kan met een regenton, een verlaagde border, een wadi of een waterdoorlatend tuinpad.
Grind en split zijn hiervoor bijzonder geschikt. Ze vormen een decoratieve en waterdoorlatende afwerking voor paden, terrassen en andere delen van de tuin. Met grindmatten maak je een stabiel oppervlak waarop tuinmeubelen stevig kunnen staan en waarover gemakkelijk kan worden gelopen.
Ook tegels passen prima in een klimaatbestendige tuin. Een betegeld terras of tuinpad is praktisch, onderhoudsvriendelijk en comfortabel. Het is vooral belangrijk dat niet de hele tuin uit één gesloten oppervlak bestaat. Combineer tegels bijvoorbeeld met beplante borders, grindstroken, bomen en struiken. Zo blijft er voldoende ruimte voor groen en voor het opnemen van regenwater.
Benieuwd welke maatregelen je nog meer kunt nemen? In onze uitgebreide blog vind je 22 oplossingen om je tuin tegen regen en hitte te beschermen.
Breng structuur aan met grind, borders en kantopsluiting
Een groene tuin hoeft niet rommelig te zijn. Door beplanting te combineren met duidelijke paden en afgebakende borders ontstaat juist een rustig en verzorgd geheel.
Met kantopsluiting maak je een nette scheiding tussen borders, grind, split, gazon en tegels. Hierdoor blijven de verschillende materialen goed op hun plaats en kun je speelse vormen of strakke lijnen in de tuin aanbrengen.
Grind en split kunnen daarbij zowel functioneel als decoratief worden toegepast. Denk aan een slingerend tuinpad tussen de beplanting, een grindterras onder een boom of een strook siergrind langs een border.
Ook een kleine tuin of balkon kan groener
Heb je geen ruimte voor een grote boom? Kies dan voor een compacte boom, een meerstammige struik, klimplanten of een groene pergola. Ook verticaal groen kan schaduw geven en de tuin een beschut gevoel geven.
Op een terras of balkon kun je verschillende planten combineren in ruime plantenbakken. Behandel een grote plantenbak als een kleine border: plaats bijvoorbeeld een hogere plant achterin, combineer deze met bloeiende vaste planten en vul de randen met hangende of bodembedekkende soorten.
Ook hier geldt het advies van Jaap Smit: durf te mixen. Combineer verschillende vormen, hoogtes, bloeiperioden en herkomsten. Zo maak je zelfs op een klein oppervlak een aantrekkelijke tuin vol leven.
Maak van je tuin één sterk geheel
Een klimaatbestendige tuin draait niet om één perfecte boom of plant. Het gaat om de combinatie van de juiste beplanting, een geschikte bodem, ruimte voor regenwater en een praktische inrichting.
Gebruik inheemse planten als waardevolle basis, maar wees niet bang om daar mooie en sterke exotische soorten aan toe te voegen. Combineer bomen en planten met tegels, grind, split, boomschors en duidelijke borders. Zo ontstaat een tuin die niet alleen beter bestand is tegen wisselende weersomstandigheden, maar ook comfortabel, sfeervol en helemaal naar je eigen smaak is.
